zabytki_zamek_2

Zamek Piastów Śląskich – zwany Śląskim Wawelem – wzniesiony na miejscu gotyckiego zamku warownego. Obecny kształt nadała mu renesansowa przebudowa prowadzona przez architektów włoskich – Jakuba Parra, Franciszka Parra, Bernarda Niurona. Zniszczony podczas oblężenia miasta w 1741 r., odbudowany w latach 1966 – 1990. Zachowana bogato rzeźbiona fasada budynku bramnego zaliczana do najznakomitszych zabytków renesansu w Europie Środkowej. Dziedziniec ze zrekonstruowanymi trójkondygnacyjnymi krużgankami. Na parterze skrzydła wschodniego zachowana część sal. Obiekt mieści Muzeum Piastów Śląskich. W ramach ekspozycji stałej muzeum prezentuje historie miasta, dzieje Piastów Śląskich oraz rzeźbę i malarstwo śląskie, od XV do XVIII w. ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, w tym obrazy najwybitniejszego malarza śląskiego doby baroku Michała Leopolda Willmanna. Wśród zbiorów muzeum znajdują się m.in. sarkofagi książąt legnicko-brzeskich oraz jedyny w Polsce zachowany w całości średniowieczny łuk myśliwski (XIV w.), odnaleziony podczas wykopalisk na ul. Mlecznej w Brzegu.

Kościół zamkowy św. Jadwigi – prezbiterium dawnego kościoła kolegiackiego wybudowanego w XIV w., przebudowywanego w XVI w. na mauzoleum legnicko-brzeskiej linii Piastów. Po zniszczeniu kościoła i zabudowań kolegiaty w roku 1741, w 1783 r. miała miejsce kolejna przebudowa. W okresie odbudowy zamku w XX w. Kościół poddano regotyzacji. W krypcie kościelnej zachowały się 22 miedziane i cynowe sarkofagi ze szczątkami Piastów legnicko-brzeskich. Sarkofagi powstały w wiekach XVI i XVII i są wysoko cenionymi zabytkami sztuki sepulkralnej. Część z nich eksponowana jest w muzeum.

kosciol

Kościół św. Mikołaja – gotycka trzynawowa bazylika, wzniesiona w latach 1370 – 1417 w miejscu wcześniejszego kościoła parafialnego.W latach 1884 – 1885 nadbudowano wieże i przebudowano kruchty kościoła. Zniszczony w 1945 r, odbudowany w latach 60-tych. Posiada jedną z najwyższych na śląsku naw głównych (ok. 30 m).Z dawnego, bogatego wystroju wnętrza zachowały się epitafia mieszczańskie od renesansowych po barokowe. W prezbiterium gotycki tryptyk z 1500 r. Podczas odbudowy w zakrystii odkryto gotyckie polichromie, datowane na lata 1418 – 1428. W kościele św. Mikołaja bierze swój początek Szlak średniowiecznych Polichromii (szlak niebieski). W oknach prezbiterium oraz za organami i w nawach bocznych współczesne witraże.

kosciol2

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego -jednonawowy kościół barokowy, wzniesiony na miejscu zburzonego w 1545 r. klasztoru i kościoła dominikanów. Inicjatywę budowy kościoła w miejscu dawnej świątyni podjęli jezuici, przybyli do Brzegu w 1681 r. Budowę kościoła według projektu Józefa Frischa prowadzono w latach 1734 – 1739. W latach 1739-1745 jezuita Jan Kuben przyozdobił wnętrze kościoła bogatymi iluzjonistycznymi polichromiami. W latach 1856 – 1857 nadbudowano wieże kościoła według projektu barona von Wilczka oraz otynkowano fasadę.

ratusz

Ratusz – renesansowy, dzieło Jakuba Parra i Bernarda Niurona z lat 1570 – 1577, wybudowany w miejscu spalonego w 1569 r. ratusza gotyckiego. We wnętrzu Wielka Sala Stropowa z modrzewiowym stropem z 1648 r. W skrzydle północnym wczesnorokokowa Sala Rajców z 1746 r. W ścianie południowej wmurowany renesansowy portal przeniesiony tu z rozebranej w 1926 r. kamienicy z ul. Zamkowej 6.

gimnazjum

Gimnazjum Piastowskie – dawne Gymnasium Illustre Bregense, wybudowane w latach 1564 – 1596 przez Jakuba Parra, zniszczone w 1741 r., kilkakrotnie przebudowywane. Po zniszczeniu w 1945 r. odbudowane w latach 1963 – 1967. Zachowana renesansowa brama ze sklepieniem i portal bramy. Kościół pofranciszkański św. Piotra i Pawła, pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1285 r., rozbudowywany do 1338 r. Przebudowany po przebudowany na arsenał. Od 1930 r. pełnił funkcje magazynu. We wnętrzu zachowane sklepienie sieciowe nawy głównej z ok.1500 r. Wieża kościoła runęła po powodzi w 1997 r.

pomnik

Pomnik św. Trójcy – ufundowany w 1731 r. przez budowniczego kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego – Jana Krzysztofa Melchera z Prudnika – prawdopodobnie dzieło Karola Schleina z Nysy.

Cenniejsze domy mieszczańskie:
– Kamienica Rynek 2 z odsłoniętymi
fragmentami gotyckimi;
– Renesansowa kamienica przy ul. Chopina 4 z 1597 r., restaurowana w latach 1883, 1929;
– Osiemnastowieczne kamienice przy ul. Jabłkowej nr 5 i 7.

brama-odrzanska

Brama Odrzańska – fragment dawnych renesansowych fortyfikacji miejskich, wybudowana w 1595 r. przez Bernarda Niurona, przeniesiona do Parku Nadodrzańskiego w 1895 r.

Zabytki materialne kultury żydowskiej – cmentarz przy ul. ks. K. Makarskiego oraz budynek dawnej synagogi (róg ul. Długiej i Jagiełły).

most

Stalowy most kratownicowy na Odrze z 1891 r., przeniesiony do Brzegu w 1954 r. z miejscowości Fordon k. Bydgoszczy.

Na szczególna uwagę zasługuje najstarszy zabytek w Brzegu – kościół (minorytów) p.w. św. Piotra i Pawła, pochodzą z 1285 roku.  kosciolbrzeg.prv.pl

Andrzej Peszko